Ayaq problemləri

X-vari və O-vari ayaqlar (genu valgum, genu varum)

Qısa cavab

O-vari ayaqda (genu varum) uşaq ayaq üstə dayananda dizləri arasında aydın məsafə qalır. X-vari ayaqda (genu valgum) dizlər bir-birinə toxunur, topuqlar isə aralı qalır. Kiçik uşaqlarda hər iki forma çox vaxt normal inkişafın mərhələsidir. 2 yaşa qədər O-vari görünüş, 3–4 yaşda isə X-vari görünüş tez-tez müşahidə olunur və adətən 7–8 yaşa qədər öz-özünə düzəlir.

Ümumi məlumat

Yaşa görə normal inkişaf

Körpəlikdə ayaqlar O-vari görünür. 2–3 yaşdan sonra X-vari görünüş yaranır, 3–4 yaşda ən çox nəzərə çarpır. Sonra tədricən azalır və əksər uşaqlarda 7–8 yaşa qədər düzəlir. Mərkəzin paylaşımlarında qeyd olunur ki, O-vari ayaq artıq çəkili və erkən yeriməyə başlayan uşaqlarda daha çox görünür.

Narahatlıq əlamətləri (ortoped müayinəsi tövsiyə olunur)

əyriliyin bir tərəfli və ya asimmetrik olması;
ağrı, axsama, tez-tez yıxılma, gündəlik aktivlikdə çətinlik;
7 yaşdan sonra artması və ya 8–10 yaşa qədər azalmaması;
2 yaşdan əvvəl və ya 7 yaşdan sonra ilk dəfə yaranması;
boy artımında geriləmə, ailədə skelet xəstəlikləri;
topuqlar arasında böyük məsafə (X-vari) və ya dizlər arasında böyük məsafə (O-vari).

Raxit (D vitamini çatışmazlığı), keçirilmiş sınıqlar və bəzi skelet displaziyaları patoloji səbəblər sırasındadır.

Müalicə haqqında

Fizioloji, yəni yaşa uyğun X- və O-vari görünüş üçün xüsusi ayaqqabı, korset və ya ortezin düzəlməni sürətləndirdiyi sübut olunmayıb. Burada əsas «müalicə» normal böyümə və müşahidədir. Patoloji formalarda müalicəni ortoped-travmatoloq seçir. Buraya səbəbin aradan qaldırılması, ortez və ya böyümə zonasına yönəlmiş cərrahi üsullar daxildir.

Genu recurvatum

Genu recurvatum dizin arxaya 5°-dən çox açılmasıdır. Mərkəzin məlumatına görə, qadınlarda kişilərdən daha çox rast gəlinir. Müalicə diqqətlə seçilməlidir. Fərdi diz ortezi dizin həddindən artıq açılmasının qarşısını alaraq zədələrdən qorumağa kömək edir.

Sağlam Addımda

X-vari ayaq olan uşaqda pəncə də yoxlanılır. Mərkəzin müşahidəsinə görə, kiçik yaşlarda X-vari görünüş bəzən pəncədəki valgus deformasiyası ilə birlikdə olur. Belə halda təkcə dizə fokuslanmaq düzgün yanaşma sayılmır.
Uşağın sümük-əzələ inkişafı qiymətləndirilərkən qanda D vitamininin səviyyəsinin yoxlanılması və ehtiyac olduqda həkim nəzarəti ilə korreksiyası tövsiyə olunur.
Seçilmiş hallarda fərdi korreksiyaedici supinator və ya üç nöqtə prinsipi ilə işləyən fərdi dizlik tətbiq olunur. Mərkəzin nümunələrində 2 aylıq dizlik və 6 aylıq supinator istifadəsindən sonra diz-topuq məsafəsində dəyişiklik qeydə alınıb.
Ağır, asimmetrik və ya anadangəlmə hallarda ortoped-travmatoloqa yönləndirmə. Mərkəzin nümunəsində anadangəlmə inkişaf geriliyi olan ayaqda deformasiyalar korreksiya olunandan sonra uşaq cərrahi müalicə üçün ortopedə göndərilib.

Tez-tez soruşulan suallar

Uşaqda X-vari ayaq nə vaxt normaldır?

X-vari görünüş 2–3 yaşdan sonra yaranır, 3–4 yaşda ən çox nəzərə çarpır və əksər uşaqlarda 7–8 yaşa qədər düzəlir. Əgər iki tərəfli, simmetrikdirsə, ağrı və axsama yoxdursa, çox vaxt normal inkişaf mərhələsidir.

X-vari ayaqda dizlik lazımdırmı?

Yaşa uyğun, fizioloji X-vari ayaqda adətən lazım deyil. Dizlik və ya digər ortez yalnız müayinədə patoloji forma, asimmetriya və ya şikayət aşkarlananda, fərdi qərarla tətbiq olunur.

Bu səhifədəki məlumat maarifləndirmə məqsədi daşıyır və mütəxəssis müayinəsini əvəz etmir. Tibbi xəbərdarlıq