Ayaq biomexanikası: əsas anlayışlar

Ayaq üç hissəyə bölünür:

• Arxa ayaq — aşıq sümüyü (talus) və daban sümüyü (calcaneus).
• Orta ayaq — qayıqvari, kubvari və üç pazvari sümük. Arxa ayağı ön ayaqla birləşdirir, amortizasiyada iştirak edir.
• Ön ayaq — beş ayaqdarağı (metatarsal) sümüyü və barmaq falanqaları.

Ayaqda cəmi 26 sümük, çoxlu oynaq, bağ, vətər və əzələ var. Onlar birlikdə həm elastik, həm də möhkəm dayaq yaradır.

• Daxili uzununa tağ — ayağın iç tərəfində; yastıpəncəlikdə əsasən bu tağ enir.
• Xarici uzununa tağ — ayağın çöl tərəfində.
• Eninə tağ — ön ayaqda, ayaqdarağı sümüklərinin başları səviyyəsində; eninə yastıpəncəlikdə enir.

Tağlar yükü paylayır və addım zamanı zərbəni yumşaldır.

Yeriyəndə ayaq təbii olaraq bir qədər içə (pronasiya) və çölə (supinasiya) hərəkət edir. Bu, zərbəni yumşaltmaq və ayağı itələməyə hazırlamaq üçün lazımdır. Problem bu hərəkətlər həddindən artıq olanda yaranır: həddindən artıq pronasiya (içə basma) və ya həddindən artıq supinasiya (çölə basma).

Hər addım iki fazadan ibarətdir: dayaq fazası (ayaq yerdədir) və yelləmə fazası (ayaq havadadır). Dayaq fazasında daban yerə toxunur, ayaq tam yerə basır, sonra barmaqlarla itələyir. Bu mərhələlərin hər birində ayağın vəziyyəti və basıncın paylanması dəyişir.

Bədən zəncir kimi işləyir. Ayaq yerə düzgün basmadıqda bədən tarazlığı qorumaq üçün kompensasiya edir: bəzi əzələlər artıq işləyir, oynaqlara əlavə yük düşür. Ona görə diz və ya bel ağrısında ayağa da baxmaq faydalıdır. Bu əlaqə hər insanda fərqlidir. Hər diz və bel ağrısının səbəbi ayaq deyil, hər yastıpəncəlik də duruş problemi yaratmır.

Klinik müayinə, yerişin müşahidəsi, ayaq izi və basınc analizi (məsələn, FootBalance) və ayaqqabının yeyilmə izləri. Podiatrik ayaq müayinəsi